Tendeun di Handeuleum Sieum Tunda di Hanjuyang Siyang
Kalimat di luhur mangrupakeun ungkapan nu cukup popular di khazanah tradisi lisan masyarakat Sunda. Hartina loba versina, salah sahijina dihartikeun :teundeun di handeuleum sieum” : “tutundaan nu kacida nyumputna sampe te kanyahoan dei saha nu nyumputkeuna, naon nu disumputkeuna, dimana tempat nyumputkeuna”. Tunda di hanjuyang siayang : “Tutundaan nu kudu geuwat dipanggihan.”
Kalimah di luhur upami ningal ti pilihan ritme kata-katana maka asup ka jenis kalimat sastra, nu nunjukeun ayana muatan siloka/simbolisasi sehingga pilihan kata “handeuleum” jeung “hanjuyang” nu nyandak metapora ti tutumbuhan manawi te tiasa sacerewelna ditujukeun ka wujud tutumbuhana, tapi ngan saukur ungkapan pinjeuman (istilah metafora) dumasar kana sifat-sifat identik dua jenis tumbuhan eta.
Hal ie nu akhirna ngamunculkeun ragam versi harti kalimat “Teundeun di handeuleum sieum Tunda di hanjuang siyang” kusabab tafsir jalmi beda-beda terkait persepsi ka dua tutumbuhan eta.
Ringkesna, inti pesan kalimat di luhur nyaeta nunjeun ayana sisimpeunan nu buni pisan, tapi kudu geura dipanggihan.
Ngan hanjakal, ayana kata “sieum” nunjukeun teuteundeunan rahasia (handeuleum) eta pinuh pisan ku rahasia boh barangna, atanapi tempatna. Antukna muncul multi tafsir ngeunaan naon sabenerna nu diteundeun teh; apakah harta karun, naskah berharga, pusaka sakti, lokasi khusus, atau ….?
Penyandingan kalimah “handeuleum sieum” ku “hanjuyang siyang” oge ngarahkeun urang kana dugaan ayana kesinambungan waktu, antara (teuteundeunan) jaman baheula ti frase kata handeuleum sieum, jeung (pagawean) jaman kiwari ti frase kata hanjuyang siyang.
Artina kalimat Teundeun di handeuleum sieum Tunda di hanjuang siyang ngarupakeun hiji “pesan” ti masa lalu pikeun masa kiwari. Tapi lain ngan saukur pesan, namung oge “tugas” kusabab ayana kalimat hanjuyan(g) nu hartina pagawean nu kudu dilaksanakeun.
Upami di narasi pantun hal ie dicontohkeun ku dipenggalna carita di hiji fase pikeun dilanjutkeun dei di fase sanesna. Misal carita tokoh si A di eureunkeun hela, trus nyaritakeun tokoh lain, selanjutna karek tokoh si A dicaritakeun dei. Dina tradisi lisan Sunda penggalan carita model kitu biasana sok make istilah “Teundeun di handeuleum sieum Tunda di hanjuang siyang,” nu dumasar kana konteksna nunjukkeun ayana perbedaan waktu.
Anapon ngeunaan naon nu diteundeuna di handeuleum sieum eta kaasup hal nu multitafsir, kusabab rahasia pisan. Namun sing naon wae nu diteundeun eta mangrupakeun barang nu sifatna can selesai, ku sabab eta aya kata panyambung hanjuyan(g) nu hartosna pagawean nu digeuntakkeun/ tugas nu kudu diselesaikeun.
Akhirna urang gaduh gambaran yen ungkapan Teundeun di handeuleum sieum Tunda di hanjuang siyang secara filosofis sanes ngarujuk ka barang jadi saperti pusaka atawa harta karun, tapi leuwih nunjukeun ayana tugas nu kudu dilaksanakeun ku jalma kiwari pikeun nuntaskeun pagawean nu can selesai di jaman baheula. Tugas naon? Wallahu`alam.
Ngan salahsahijina upami dilumpatkeun kana tradisi pantun mah nyaeta Pelurusan Sejarah Sunda, diantarana mengenai sajarah Pajajaran nu ceunah pajarkeun nyembah ka dewa muja ka batu. Baheula tugas pelurusan sejarah eta can kungsi tuntas dilakonan ku para karuhun Sunda, tah tugas Sunda Kiwari ngalanjutkeun pelurusan sejarah eta.
Pelurusan Sejarah Sunda ngan ukur salahsahiji teuteundeunan di handeuleum sieum nu kudu dilakonan /dihanjuyan ku Sunda Kiwari, manawi masih loba keneh teutendeunan sanesna nu duka naon barang jeng bentukna – Apakah soal mahkota Binokasih, tugas ngahudangkeun dei Nagara Sunda katut bangsana (Pajajaran Anyar), kebenaran eksistensi Salakanagara jeung kakuasaan Taruma, atau manawi tugas ngamulihkeun kakuasaan Sunda ka bangsa Sunda (capaian politik lokal). Intina tugas eta mangrupakeun sesuatu nu baheula acan selesai.
